Sensorische Informatieverwerking

Opnemen, verwerken en integreren.

Sensorische informatieverwerking (SI) is het neurologische proces om zintuiglijke informatie te verwerken. Deze informatie wordt door het zenuwstelsel opgenomen, verwerkt en geïntegreerd, waarna een reactie volgt. Het kan voorkomen dat bepaalde prikkels of indrukken uit de omgeving leiden tot ongewenst gedrag of lichamelijke reactie.

Kinderen

Wanneer kinderen moeite hebben met het verwerken van zintuiglijke informatie, kan dit de persoonlijke ontwikkeling beïnvloeden. Het leren van nieuwe vaardigheden blijkt een uitdaging te zijn. Het kind lijkt onrustig en prikkelbaar of lijkt juist heel afwezig en kijkt dromerig om zich heen in drukke situaties. Er kunnen vervelende situaties ontstaan zoals een boze juffrouw, een gefrustreerde ouder of een verdrietig en onbegrepen kind.

Volwassenen

Ook volwassenen kunnen moeite hebben met het verwerken van sensorische informatie bijvoorbeeld na een trauma, burn-out of hersenletsel. Dit beïnvloedt de balans tussen de fysieke en mentale belasting en belastbaarheid in het dagelijks leven. Boodschappen doen, een vergadering bijwonen of tv kijken vraagt ineens veel meer energie.

Behandeling

SI-therapie wordt aangeboden door een gespecialiseerde ergotherapeut en/of fysiotherapeut. Zij stellen een gecombineerd . Er wordt een gecombineerd behandelplan opgesteld op basis van de hulpvraag en het eerste onderzoek. Tijdens de behandeling worden de juiste voorwaarden voor een adequate verwerking van de zintuiglijke informatie gecreëerd.

Een verwijzing van een specialist is niet noodzakelijk maar wordt vaak opgesteld door het consultatiebureau, de huisarts of een specialist uit het ziekenhuis.

Baby

Overstrekken bij baby's

Heeft de baby voortdurend een gespannen lichaamshouding of een overstrekking van de rug waarbij het hoofdje achterover drukt, dan kan dit veroorzaakt worden door overprikkeling. De SI-therapeut kijkt bij de kennismaking en eerste onderzoek waar de oorzaak ligt. Hierna kan de therapeut de ouder(s) en/of verzorger(s) voorzien van adviezen.

Overmatig huilen

Baby’s huilen gemiddeld 2 uur per dag de eerste maanden. Sommige baby’s huilen echter constant. Dit betekent overdag en ’s nachts. Hiervoor kunnen verschillende oorzaken zijn zoals lichamelijke oorzaken, het temperament en/of de omgeving. De SI-therapeut analyseert het probleem en geeft tips en adviezen naar ouders toe. Er kan ook een huisbezoek worden gedaan.

Te vroeg geboren baby’s (prematuur)

Bij een vroeggeboorte (na zwangerschap van < 38-40 weken) kunnen problemen ontstaan in de sensorische informatieverwerking van het kind. Dit kan leiden tot overmatig huilen, overstrekking en/of een vertraagde sensomotorische ontwikkeling. Bij de kennismaking doet de therapeut een eerste screening en onderzoek op basis van de hulpvraag. Tijdens de behandelingen worden de ouder(s) en/of verzorger(s) tevens voorzien van adviezen en tips.

Dreumes

De vroege ontwikkeling

In deze leeftijdscategorie worden kinderen langzaam maar zeker aangemoedigd tot exploratief en onafhankelijk gedrag. Wanneer kinderen in aanraking komen met nieuwe omgevingen, volwassenen en andere kinderen, hapjes, kleding en geluiden, wordt er veel gevraagd van hun sensorische informatieverwerking. Wanneer het kind moeite heeft om deze nieuwe, sensorische informatie te verwerken kan dit leiden tot extreme reacties zoals overmatig huilen bij het douchen, moeilijk in slaap komen of het niet verdragen van aanraking.

Peuters en Kleuters

Omgaan met een nieuwe leeromgeving

De sensorische ontwikkeling van het kind zet zich door in de peuter- en kleuterklassen. In deze periode staan nieuwe sociale contacten en dagelijkse activiteiten (met vriendjes spelen, tanden poetsen, zelfstandig eten, school taakjes e.d.) . Het kind is ondernemingsgezind en geniet van deze nieuwe zelfstandigheid. Kinderen met een verminderde sensorische informatieverwerking raken vaak gefrustreerd of overstuur tijdens dagelijkse activiteiten of in de klas. Soms lijken zij juist afwezig of reageren zij traag. Sensorische informatieverwerkingstherapie ondersteunt kinderen om externe en interne informatie op te nemen, te verwerken en te integreren tijdens een activiteit of taak zodat ook zij kunnen genieten van hun eigen zelfstandigheid.

Onderbouw

Angstig bij nieuwe vaardigheden

In korte tijd leert het kind nieuwe vaardigheden. Er wordt veel beroep gedaan op zowel de cognitieve, motorische en sensorische vaardigheden. Vertrouwen in het eigen kunnen (zelfvertrouwen) is in deze fase belangrijk. Zelfvertrouwen ontstaat wanneer het kind wordt aangemoedigd middels positieve bekrachtiging. Wanneer het niet lukt om sensorische informatie op te nemen, te verwerken en te integreren in dagelijkse (school)activiteiten, kan dit het zelfvertrouwen beschadigen en zorgen voor onnodige barrières in de persoonlijke ontwikkeling. Bij SI-therapie leert het kind op speelse wijze interne en externe informatie op te nemen, te verwerken en te integreren tijdens een activiteit op taak zodat zij zelfvertrouwen krijgen in zijn eigen persoonlijke ontwikkeling.

Ontwikkelingsachterstand (grove motoriek)

Ieder kind ontwikkelt zich op zijn eigen manier. De ene gaat wat sneller dan de ander. Ook kan er sprake zijn van een achterstand in de senso-motorische ontwikkeling Hiermee wordt bedoeld dat het kind onder de norm presteert bij grof-motorische taken waarbij de ogen, lichaamsbesef en spierspanning een rol spelen. Dit kan bestaan uit moeite hebben met lopen, rennen, springen, koprollen, veel vallen, niet mee kunnen doen in de gymles/zwemles etc. De SI-therapeut analyseert de sensorische behoefte van het kind en ondersteunt middels passende interventies. Er wordt altijd gebruik gemaakt van passend en kindvriendelijk materiaal.

Ontwikkelingsachterstand (fijne motoriek)

Ieder kind ontwikkelt zich op zijn eigen manier. De ene gaat wat sneller dan de ander. Ook kan er sprake zijn van een ontwikkelingsachterstand in de fijne motoriek. Hiermee wordt bedoeld dat het kind onder de norm presteert bij activiteiten waarbij de ogen, zithouding en handmottoriek een rol speelt. Dit kan bestaan uit moeite hebben met schrijven, kralen rijgen, vingergrepen, plakken, knippen etc. De SI-therapeut analyseert de sensorische behoefte van het kind en ondersteunt middels passende interventies. Er wordt altijd gebruik gemaakt van passend en kindvriendelijk materiaal.

Bovenbouw

Kinderen met schrijfproblematiek

Netjes leren schrijven is niet voor alle kinderen vanzelfsprekend. Sommige kinderen hebben extra moeite om duidelijk en leesbaar te schrijven. Dit kan o.a. liggen aan een verminderde sensorische informatieverwerking van visuele informatie of van de spieren in de handen/armen. De SI-therapeut helpt om het handschrift te verbeteren. Hierbij wordt er gekeken naar de juiste lichaamshouding, pen greep, de juiste druk op het papier en de visueel-motorische vaardigheden van het kind. Indien nodig, wordt er geadviseerd voor een passend hulpmiddel bij het schrijven.

Kinderen met DCD (Developmental coordination disorder)

DCD is een verzamelnaam voor een aantal kenmerken van (licht) verstoorde motorische functies. Voorbeelden zijn coördinatieproblemen en of fijn-motorische problemen. Deze kinderen hebben een verminderd lichaamsbesef en tevens moeite om visuele en tactiele (tast en aanraking) op te nemen, te verwerken en te integreren. Zij lijken daardoor ‘onhandig’ bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten.

Kinderen met dyspraxie

Dyspraxie wordt vaak gebruikt om dergelijke symptomen aan te duiden. Bij dyspraxie wordt tevens zintuiglijke informatie niet goed verwerkt en geïntegreerd. Echter, met name het vermogen om activiteiten te plannen en te organiseren ontbreekt bij kinderen met dyspraxie. Ook is er vaak sprake van een verminderde oog-hand coördinatie en verminderd ruimtelijk bewustzijn. De SI-therapeut analyseert waar het probleem zit en vervolgens te ondersteunen in het organiseren, plannen en uitvoeren van sensomotorische activiteiten en taken. Hiervoor worden kindvriendelijke methodes en materialen gebruikt.

Aangeboren beperking

Autisme Stoornis Spectrum

ASS is een verzamelnaam voor verschillende vormen van autisme. Met autisme wordt je geboren, het ligt dus niet aan de opvoeding. Autisme is niet te zien aan de buitenkant, maar het zal altijd een rol spelen in het leven. Over het algemeen werkt de informatieverwerking in de hersenen van deze kinderen op een andere manier. Dit geldt ook voor de zintuiglijke informatieverwerking. Soms kan de informatie overweldigend zijn of is er sprake van een extreme respons op bepaalde prikkels. Op welke manier autisme invloed heeft op het leven van het kind is per persoon én per levensfase verschillend. De SI-therapeut kan helpen om zintuiglijke informatie op een prettige manier te verwerken zodat dagelijks functioneren weer mogelijk word.

Kinderen met het syndroom van Down

Syndroom van Down is een aangeboren afwijking waarbij de persoon 47 chromosomen heeft in plaats van 46. Kinderen met Syndroom van Down hebben vaak problemen met de spierspanning en lichaamshouding. Het is ook bekend dat "snoezelen", het blootstellen aan sensorische informatie zoals licht, geluid en aanraking, als prettig wordt ervaren. Dit heeft een positieve invloed op eventuele problemen in emotie- en gedragsregulatie. De SI-therapeut kan hierbij ondersteunen met passend en sensorisch materiaal.

Kinderen met CP (Cerebrale parese)

Een cerebrale parese is een houding en/of bewegingsstoornis als gevolg van een hersenbeschadiging tijdens de zwangerschap of de bevalling. Spasticiteit, onwillekeurig bewegen, coördinatie problemen, spierspanning problemen en een ontwikkelingsachterstand komen vaak voor bij kinderen met CP. De SI-therapeut analyseert de sensorische behoefte van het kind en ondersteunt middels passende interventies. Er wordt altijd gebruik gemaakt van passend en kindvriendelijk materiaal.

Volwassenen

Activiteitenweger

De Activiteitenweger is ontwikkeld door het Meander Medisch Centrum en wordt vaak ingezet bij een verstoorde balans tussen belasting en belastbaarheid. De Activiteitenweger is een methode waarmee de belasting over een hele dag overzichtelijk, objectief en meetbaar gemaakt wordt, met name bij vermoeidheidsklachten, chronische beperkingen en moeite met het verwerken van sensorische informatie. Met behulp van de Activiteitenweger ondersteunt de SI-therapeut bij het maken van keuzes waardoor een actieve houding ten opzichte van de gewenste gedragsverandering te realiseren.

Overprikkeling bij hersenletsel

Volwassenen ervaren vaak extreme vermoeidheid of mentale uitputting omdat er meer zintuiglijke informatie wordt opgenomen dan de hersenen kunnen verwerken. Middels een "sensorisch dieet" worden stimulerende en dempende activiteiten toegevoegd aan het dagelijks leven zodat er een balans ontstaat in de zintuiglijke informatieverwerking. Hierdoor kan iemand de dag doorkomen zonder al te veel fysieke klachten (duizeligheid, hoofdpijn, druk bij de ogen, vermoeidheid) en/of mentale problemen (gebrek aan initiatief, passiviteit en depressieve gevoelens). De SI-therapeut stelt een persoonlijk plan op en geeft praktische adviezen bij het omgaan met sensorische informatie uit het dagelijks leven.

Onderprikkeling

Bij onderprikkeling wordt een kind of volwassenen te lang niet gestimuleerd om een actieve houding aan te nemen ten opzichte van nieuwe prikkels en vaardigheden. Dit kan invloed hebben op de levensloop: het toe laten van nieuwe dingen is moeilijk vanwege onzekerheid, passiviteit en onderprestatie. Het is lastiger om grip te krijgen op het eigen leven en er ontstaat een negatieve eigenwaarde waarbij er een grote behoefte is aan bevestiging en goedkeuring uit de omgeving. De SI- therapeut analyseert het activiteitsniveau en ondersteunt naar een actievere gedragsstrategie. Dit kan met behulp van een sensorisch dieet of Activiteitenweger

Vergoeding

Kinderen tot 18 jaar

Kinderen tot 18 jaar zijn minimaal vergoed voor 10 behandeluren per kalenderjaar door een gespecialiseerde ergotherapeut én voor minimaal 18 behandelingen per kalenderjaar door een gespecialiseerde fysiotherapeut uit de basisverzekering. Hierbij is geen sprake van het eigen risico.

Volwassenen vanaf 18 jaar

Volwassenen zijn vergoed voor minimaal 10 behandeluren per kalenderjaar door een gespecialiseerde ergotherapeut uit de basisverzekering. Behandelingen door een gespecialiseerde fysiotherapeut worden vergoedt uit de aanvullende verzekering.